Trending
flash विजयनगरका ७ वटै वडामा नेकपा एमालेकाे वडा अधिवेशन सम्पन्न समाज वैशाखयता विपद्जन्य घटनामा परि ३ सय ५३ जनाको ज्यान गयाे flash एकीकृत अखिल नेपाल शिक्षक सङ्गठन कपिलवस्तुमा पुनः पाण्डे flash प्रेस सेन्टर नेपाल कपिलवस्तुमा बेल्वासेको नेतृत्व अन्तर्राष्ट्रिय सन् २०६० सम्म कार्बन उत्सर्जनलाई शून्यमा झार्ने साउदी अरेबियाको भनाइ समाज तिहारकाे लागि ५० हजारभन्दा बढी सयपत्रीको माला भारतबाट आयात हुँदै अन्तर्राष्ट्रिय अमेरिकालाई चीनको चेतावनी राजनीति राप्रपाकाे ५४ जिल्लामा अधिवेशन सकियाे flash प्रेस सेन्टर कपिलवस्तुकाे अध्यक्षमा बेल्बासे, २१सदस्य कार्य समिति चयन समाज प्रमुख सामाजिक समस्या बन्दै आत्महत्या

नोबल पुरस्कार पाउने पत्रकार, जसको पत्रिकाका ६ पत्रकारको हत्या भएको थियो

काठमाडौं । शुक्रबार नर्वेजियन नोबेल कमिटीले यस वर्षको नोबेल पुरस्कार फिलिपिन्सकी पत्रकार मारिया रेसा र रुसका पत्रकार डिमिट्री एड्रियेभिक मुराटोभलाई दिने निर्णय गरेको छ ।

कमिटीले उनीहरुले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको रक्षाको लागि गरेको प्रयासलाई सम्मान गर्दै नोबेल शान्ति पुरस्कार प्रदान गर्न लागेको उल्लेख गरेको छ । कमिटीले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतालाई प्रजातन्त्र र दिगो शान्तिको पूर्वशर्त भएको बताएको छ ।

शुक्रबार नोबेल पुरस्कार पाउने घोषणामा समावेश भएका मुराटोभको जन्म १९६१ अक्टोबर ३० मा रुसको समारामा भएको हो । उनले पाँच वर्ष लोमोनोसोभ मस्को स्टेट युनिभर्सिटीमा दर्शन संकायमा अध्ययन गरेका थिए । क्याम्पस पढ्दा उनले स्थानीय पत्रिकामा आंशिक रुपमा काम पनि गरेका थिए । त्यसपछि नै उनमा पत्रकारिताप्रति प्रेम जागेको थियो ।

विद्यालयको पढाइ सकेपछि उनले सोभियत संघको सेनामा १९८३ देखि १९८५ सम्म काम गरेका थिए । उनी सोभियत संघको सेनामा आबद्ध हुनुलाई आफ्नो राम्रो पक्ष मान्छन् । हतियार हातमा लिँदा आफूलाई थप जिम्मेवारीबोध भएको उनको भनाइ छ ।

सन् १९८७ मा उनले अर्को पत्रिकामा काम गरे । उनलाई आफ्ना अभिव्यक्तिको लागि पूर्ण अधिकार दिइएको थियो र यो क्रममा मुराटोभले आफूलाई अब्बल साबित पनि गरेका थिए ।

सन् १९९३ मा मुराटोभ र उनीसँग यसअघि सँगै काम गरेका ५० भन्दा धेरै साथीहरुले नोभाया गाजेटा पत्रिका खोले । उनीहरुको उद्देश्य यो पत्रिकालाई इमान्दार, स्वतन्त्र र रुसी नागरिकलाई समाचारको बलियो स्रोत बनाउनु थियो । यो पत्रिकाको मिसन मानव अधिकार, भ्रष्टाचार र शक्ति दुरुपयोगको मुद्दामा गहिराइमा पुगेर रिपोर्टिङ गर्नु थियो । यो पत्रिकाको सुरुआत दुई कम्प्युटर, दुईओटा कोठा र एउटा प्रिन्टरबाट भएको थियो ।

यो पत्रिकामा काम गर्ने पत्रकारले कुनै तलब पाउँदैनथे । सोभियत संघका पूर्वराष्ट्रपति मिखाइल गोर्भाचोबले आफूले पाएको नोबेल शान्ति पुरस्कारको केही रकम यो पत्रिकाका कर्मचारीको तलब र कम्प्युटरको लागि दिएका थिए । सुरुमा मुराटोभ पत्रिकाको सहायक प्रेस इडिटर थिए । उनले पत्रिकालाई उचाइमा पर्‍याउन महत्वपूर्ण योगदान दिएका थिए ।

मुराटोभले १९९४ डिसेम्बरदेखि एक महिनासम्म मुराटोभले पहिलो चेचन युद्धको रिपोर्टिङ गरेका थिए । १९९५ मा मुराटोभ सम्पादकीय बोर्डको प्रमुख बने । उनी सन् २०१७ सम्म यो पदमा थिए । त्यसपछि पदमा इच्छा नदेखाएका मोराटोभ २०१९ मा पुनः यो पदको लागि निर्वाचित भएका थिए ।

पदमा रहँदा मुराटोभले धेरै समस्याको सामना गर्नुपरेको थियो । अहिले पनि रुसमा नोभागा गाजेटा राष्ट्रव्यापी प्रभाव जमाएको विशुद्ध आलोचनात्मक पत्रिका हो । भ्रष्टाचार, प्रहरी हिंसा, अवैध पक्राउ, निर्वाचनमा धाँधलीजस्ता विषय सधैं यो पत्रिकाको प्राथमिकतामा पर्‍यो ।

यद्यपि मुराटोभले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता जस्ता संवेदनशील विषयमा लिने गरेको अडानका कारण अन्य पत्रकार र सरकारसँग पनि उनले धेरै टकराव झेलेका छन् । उनको कार्यकालमा नोभाया गाजेटाका ६ पत्रकारको हत्या भएको थियो ।

यो पत्रिकाका पत्रकारहरु सन् २०००, २००१, २००३, २००६ र २००९ मा मारिएका थिए । यो त हत्या पुष्टि भएका घटना मात्र हुन्, यो पत्रिकामा काम गर्ने धेरै पत्रकारको मृत्युमा पनि हत्याको आशंका गरिएको छ । लगातार आफ्ना पत्रकारमाथि आक्रमण हुन थालेपछि पत्रिकाले पत्रकारहरुलाई आत्मरक्षाका लागि हतियार उपलब्ध गराउने योजना बनाएको थियो ।

पत्रिकाको प्रधान सम्पादक हुँदा उनले धेरै धम्की, दुव्र्यवहारको पनि सामना गर्नुपरेको थियो । तर, उनी कहिले पनि विचलित भएनन् र आफ्नो पत्रिका सुरु गर्दाको मूल मर्ममा अडिग देखिए । त्यसैको सम्मानस्वरुप उनलाई यस वर्षको नोबेल पुरस्कार दिने घोषणा गरिएको हो । उनले पत्रकारिता क्षेत्रमा अरु प्रतिष्ठित पुरस्कारहरु पनि पाइसकेका छन् ।

प्रतिक्रिया

रोचक

सबै
थारु भाषाको “दिल जिगर तुहि धडकन” अडियो म्युजिक सार्वजनिक ।।
माघ १४, २०७६

राम अवतार चौधरी कपिलवस्तु, १४ माघ । गायक उत्तम चौधरी र अन्नु चौधरीको सुमधुर सांगीतिक स्वरमा सजिएको “दिल जिगर तुहि…

Recent Posts

TOP