Trending
राजनीति अपहरणको आरोपमा पाँच जना पक्राउ राजनीति मनमोहन अधिकारी अविचलित कम्युनिष्ट आन्दोलनको पर्याय : ईश्वर पोखरेल राजनीति दलमा आबद्ध शिक्षकलाई कारवाही गर्न शिक्षामन्त्रीले मागिन् निर्वाचन आयोगसँग विवरण राजनीति कर्णालीका मुख्यमन्त्री कँडेलले आज विश्वासको मत लिँदै राजनीति मनमोहन अधिकारीको २५औँ स्मृति दिवस आज समाज बाँकेका किसान चैते धानप्रति आकर्षित समाज ट्र्याक्टरबाट खसेर एकजनाको मृत्यु समाज वनमा लागेको डढेलो गाउँ फैलिँदा १३ घर खरानी अन्तर्राष्ट्रिय पत्नीलाई मुद्दा परेपछि स्पेनका प्रधानमन्त्रीले स्थगन गरे सार्वजनिक जिम्मेवारी राजनीति अहिलेको स्वतन्त्रता र अधिकार कसैको निगाहबाट प्राप्त हैन : पूर्वराष्ट्रपति भण्डारी

रुस युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि कुटनीतिक दौडधुपमा व्यस्त चीन

२९ फागुन । रुस र युक्रेनबीचको युद्ध अन्त्यका लागि चीनले पहल अघि बढाएको छ । युद्धमा होमिएका रुस र युक्रेनसहित युरोपेली अन्य साझेदारसँग चीनले दोस्रो चरणमा छलफल अघि बढाएको ग्लोबल टाइम्सले जनाएको छ ।

युरोप तथा एशियाका लागि चीनका विशेष प्रतिनिधि ली ह्वीले वार्ता अघि बढाइरहेका हुन् । दुई मुलुकबीचको युद्ध अन्त्य गरी शान्तिका लागि सकारात्मक योगदान पुर्‍याउने उद्देश्यले चीनले पहलकदमी लिइरहेको ग्लोबल टाइम्सको समाचार छ ।

युद्ध अन्त्यसम्बन्धी वार्ताका लागि गत साता रुस, युरोपेली युनियनको मुख्यालय, पोल्याण्ड, युक्रेन र जर्मनी पुगेका ली हाल फ्रान्समा रहेका छन् । चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता वाङ वेनविनले पत्रकार सम्मेलनमा भनेका छन्, ‘रुस युक्रेन युद्धको राजनीतिक समाधानका लागि लीले युरोपेली मुलुकका सरकारसँग नियमित वार्ता र संवाद गर्दै स्वीटजरल्याण्डको विदेश मन्त्रालयसँग प्राप्त उपलब्धिबारे छलफल गरेका छन्’, उनले भने ।

गत साता स्वीजरल्याण्ड आएर युक्रेनले युद्ध अन्त्यका लागि चिनियाँ मध्यस्थता खोजेको थियो । चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीले पनि युद्धको राजनीतिक समाधानका निम्ति चीनले रचनात्मक भूमिका निर्वाह गर्ने बताएका छन् ।

‘अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति सम्मेलन हुन गइरहेको परिस्थितिमा रुस र युक्रेन दुबैको सहभागिता सुनिचित गर्न र निष्पक्ष रुपमा शान्तिका कार्ययोजनाबारे छलफलका लागि वातावरण बनाउने काममा हामी सहयोग गर्न तयार छौँ । यस युद्धको राजनीतिक समाधानका लागि रचनात्मक सहयोग गर्न चीन सधैँ तत्पर छ’, वाङले भनेका छन् ।

युद्ध अन्त्यका लागि विभिन्न पक्षसँग संवाद र छलफलको सुरुवात बेइजिङले सन् २०२३ को मेबाट सुरु गरेको थियो । अहिले चीन ‘सटल डिप्लोमेसी’मा व्यस्त छ । विभिन्न ठाउँ पुगेर सम्वद्ध पक्षसँग छलफल गर्नुलाई कुटनीतिमा सटल डिप्लोमेसी भनिन्छ । गत बिहीबार रेलमार्फत किभ पुगेका लीले त्यहाँको उपलब्धि पोल्याण्ड, फ्रान्स, जर्मनी र युरोपेली युनियनको मुख्यालयमा गएर सुनाएका छन् । रुससँग बाक्लो छलफल गरेर सबै पक्षधर यस युद्धको राजनीतिक समाधानतर्फ अग्रसर हुनुपर्ने सन्देश उनले प्रवाह गरिरहेका छन् ।

युद्धका सरोकारवाला पक्षधरहरुबीच संवादहीनता रहेको अवस्थामा लीको दौडाहले सूचना संकलन, मध्यस्थताको वातावरण निर्माणमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा बेइजिङले राखेको छ । लीको दौडाहाले कुटनीतिक ‘ब्रेक थ्रु’ हुनसक्ने विश्वास चीनको छ । विदेश मन्त्री वाङ् यीले पत्रकार सम्मेलनमा भनेका छन्, ‘युरोपेली महादेशमा यथाशीघ्र शान्ति छाओस् भन्ने पक्षमा चीन छ । यसका निम्ति चीन सधैँ सहयोगी बन्न चाहन्छ ।’

वार्तामा सक्रिय ली को हुन् ?

७१ वर्षीय ली कुटनीतिक मामिलामा राम्रो दख्खल राख्ने व्यक्ति हुन् । काजगिस्तानबाट चिनियाँ राजदूतको करियर सुरू गरेका उनले करिब एक दशक रुसका लागि चिनियाँ राजदूतको भूमिका निर्वाह गरे । रुसका लागि उनी सन् २००९ देखि २०१९ सम्म राजदूत रहे । त्यसअघि उनलाई उपविदेशमन्त्रीको जिम्मेवारी तोकिएको थियो । ‘समसामयिक मामिलामा राम्रो ज्ञान भएका उनी शान्ति मध्यस्थकर्ताका लागि निकै सक्षम छन्’, चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले उनको बारेमा भनेको छ ।

१० वर्ष मस्कोमा बिताउँदा उनले दुई मुलुकको आपसी सम्बन्ध सुधारमा प्रभावकारी भूमिका निर्वाह गरेका थिए । कुनै बेलाका कट्टर दुश्मन दुई मुलुकबीच सुमधुर दौत्य सम्बन्ध स्थापना गर्न पहल गरे ।

उनकै पालामा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले मस्कोको ८ पटक भ्रमण गरे भने रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन १० पटक बेइजिङ पुगेका थिए । लीले चीन र मस्कोबीच व्यापार अभिवृद्धिमा समेत काम गरेका थिए । सन् २००९ मा चीन र रुसको व्यापार ३८.१४ अर्ब अमेरिकी डलर रहेकामा सन् २०१८ मा उनको मध्यस्थकर्तामा व्यापार १०८.२८ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको भएको थियो ।

लीले सन् १९७५ बाट चिनियाँ विदेश मन्त्रायलयको विभागमा कामको सुरुवात गरेका थिए । त्यसबेला बेइजिङ र मस्कोबीच निकै तनावपूर्णसम्बन्धी थियो । तनावपूर्ण सम्बन्ध सुधारदेखि सांघाइ कर्पोरेशनमा रुसलाई सदस्य बनाउनेसम्ममा उनको भूमिका रहेको छ ।

ली रुसी भाषामा निकै पोख्त छन् र रूसी साहित्यबारे पनि राम्रो जानकार छन् । अलेक्जेण्डर पुस्किन, मिखाइल लेमोन्तोभ, लीयो टोलस्टोय उनका मन पर्ने साहित्यकार हुन् ।

मस्कोसँगको उनको सम्बन्ध कस्तो छ भने रुसले उनलाई राजदूतबाट बिदा हुने क्रममा निकै सम्मान समेत गरेका थिए। मैत्रीपूर्ण मेडल पहिर्‍याएर लीलाई पुटिनले मस्कोबाट बिदाइ गरेका थिए ।

मस्को र रुसबीचको सम्बन्ध निकै बलियो बनाउनुपर्ने अवधारणामा ली दृढ छन् । सन् २०२० मा उनले लेखेका थिए, ‘काँधमा काँध र धाप मात्रै पश्चिमाहरुको धम्की र आधिपत्यविरुद्ध हाम्रो सहकार्य थप बलियो हुनेछ ।‘

उनले थप लेखेका थिए, ‘राष्ट्रिय स्वाधीनता र भौगोलिक अखण्डताको सुरक्षा तथा नयाँ सुरक्षा चुनौतीहरुको सामानाका लागि दुई मुलुकले थप सहकार्य गर्नेछन् ।’

मस्कोसँग गहिरो समबन्धका बाबजुद कुटनीतिक मर्यादा र कुटनीतिक कदममा व्यवहारिक लीले रुसको पक्षमा मात्रै वकालत नगर्ने कतिपय पर्यवेक्षकहरुको विश्वास छ।

वार्तामा व्यस्त लीले परिणाम निकालेरै छोड्ने विश्वास बेइजिङको छ । उनले द्वन्द्वको अन्त्य र शान्तिकर्ताका रुपमा चीनको छवि स्थापित गर्ने विश्वास बेइजिङले लिएको छ ।

प्रतिक्रिया

रोचक

सबै
थारु भाषाको “दिल जिगर तुहि धडकन” अडियो म्युजिक सार्वजनिक ।।
माघ १४, २०७६

राम अवतार चौधरी कपिलवस्तु, १४ माघ । गायक उत्तम चौधरी र अन्नु चौधरीको सुमधुर सांगीतिक स्वरमा सजिएको “दिल जिगर तुहि…

Recent Posts

TOP