Trending
समाज बाढी र डुबानको दीर्घकालीन समाधान हुन्छ : प्रधानमन्त्री देउवा flash शिवपुरमा नेकपा एसको वडा कमिटि गठन अन्तर्राष्ट्रिय आर्यनपछि एनसिबीको निसानामा अनन्या flash विजयनगरले वर्षाले प्रभावित कृषकलाई क्षतिपूर्ति दिने समाज पहुचँमार्ग भत्किनुको कारणबारे छानबिन गर्न माग खेल स्कटल्याण्ड समूह विजेता बन्दै सुपर १२ मा, ओमान बाहिरियो राजनीति प्रदेश १ : विश्वासको मतदानको मिति सार्ने सत्तापक्षको कसरत‚ आजै गर्नुपर्ने विपक्षीको अडान राजनीति प्रदेश १ : विश्वासको मतमाथि छलफल आज, मतदान मिति सार्ने सत्ता पक्षको कसरत खेल टि-२० विश्वकप : सुपर १२ मा बंगलादेश समाज बाढीले कैलालीमा जनजीवन अस्तव्यस्त, विपन्न बस्तीमा गाँसकै समस्या

सलह भगाउन तत्काल यी काम गरौँ

काठमाण्डौ – भारतबाट शनिबार प्रवेश गरेको सलह कीरा देशका धेरै ठाउँमा पुगिसकेको छ । केही जिल्लामा अलि धेरै समस्या देखिएको छ । सलह भगाउन विषादी प्रयोग गर्नेभन्दा पनि यसलाई विभिन्न आवाज दिएर भगाउनुपर्ने हुन्छ । किसानले पनि ठूलो आवाज दिएर धपाउने प्रयास गरिरहेका छन् । 

शनिबार भित्रिएका सलहका झुण्डहरू धेरै नै विखण्डन भैसकेका छन् । पहिलो दिन प्रवेश गरेका सलहको अस्तित्व नै झण्डै सकिसकेको अवस्था छ । यसबाट क्षति हुन नदिन र न्यूनीकरण गर्न विभिन्न विधिहरु अपनाउन सकिन्छ ।

टिन ठटाउने र ताली बजाउने

सलह कीरालाई धपाउन टिन ठटाउने, ताली बजाउने गर्नुपर्छ । यसलाई हटाउन झुण्डलाई विखण्डन गराउने नै हो । १/२ जनाले मात्रै गरेर उनीहरु भाग्ने सम्भावना नै छैन । थाल र टिन ठटाउने काम सामूहिक रुपमै गर्नुपर्छ । सबै मिलेर एकैचोटी ठूलो आवाज निकालेर यसलाई धपाउनतिर लाग्नुपर्छ । धपाउने उपाय नै उत्तम हो अहिले । 

कतै सलह देखिहाल्यो भने तत्काल घरबाट थाल र टिन निकालेर आवाज निकाल्ने काम गरौँ । यो सलह उड्दाउड्दै धपाउन सजिलो छ, बसिसकेपछि धपाउन निकै गाह्रो हुन्छ । हामीले जहाँ देख्यौँ, उपलब्ध साधन जे छ, त्यसैबाट आवाज निकालेर धपाउने काम गरौँ । 

संगीतबाट पनि सलह हटाउन सकिन्छ ?

कृषिमन्त्रीले केही दिनअघि संगीतबाट सलह हटाउन सकिने बताउनुभएको थियो । अमेरिकन ब्याण्डको एकखाले संगीतले सलहलाई लठ्याउने समेत बताउनुभएको थियो । उहाँले भन्नुभएको अभिव्यक्तिमा संगीतबाट ठूलो आवाज निकालेर सलह भगाउन सकिने आशय छ कि भन्ने लाग्छ । विज्ञहरुले पनि मन्त्रीज्यूले भन्नुभएजस्तै गरी सल्लाह दिंदै आएका छन् । 

ठूलाठूला आवाज निकाल्ने खालका संगीत बजाउन सकियो भने त्यो आवाजले सलह भागेर जानेछ । 

आगो बालौँ

खेतबारीमा आगो लगाएर पनि यसलाई हटाउन सकिन्छ । आगोबाट निस्किएको धुवाँ सलहलाई मन पर्दैन । धुवाँले पनि यसलाई विखण्डन गर्ने काम गर्छ । धुवाँको कारण यसको झुण्ड टुक्रँदै जानेछ । त्यसैले आफ्नो ठाउँमा सुरक्षित हिसाबले आगो बालेर धुवाँ निकालियो भने पनि यसलाई धपाउने उपाय बन्न सक्छ । 

धानका ब्याडहरूमा पानी लगाएर राखौँ

अहिले धान रोपाइँको समय भएको हुनाले नर्सरी ब्याडहरू धेरै छन् । धानको ब्याडहरूमा पानी लगाएर राख्ने गरौँ । सलह पानी भएको ठाउँमा बस्न धेरै रुचाउँदैन । रोपेको धानलाई यसले हेरेको छैन । सम्भव भए नर्सरीलाई झुल टाँग्न पनि सकिन्छ । तर सबैले गर्न सकिने भनेको धानको ब्याडमा पानीको सतह बढाएर राख्नु नै उपयुक्त हुन्छ ।

सलह मार्नेलाई पैसा दिने उपाय कतिको प्रभावकारी ?

सलह मारेर ल्याउने जो कोही व्यक्तिलाई किलोको हिसाबले पैसा दिने कुरा वैकल्पिक व्यवस्थापनको विधि हो । अरु देशहरुमा पनि यो अभ्यास छ । पाकिस्तान, भारत लगायत देशहरुमा पनि यो मोडल लागू गरिएको छ । सकिन्छ भने समातेरै पनि यसको संख्या घटाउन सकिन्छ । अहिले सलह कीरा निक्कै आत्तिएको अवस्था छ । हामीकहाँ पानी परिरहेको छ ।

पानी परेको ठाउँमा चलायमान कम हुने भएकोले हातमा पन्जा लगाएर समात्न सकिन्छ । सलह बसेको ठाउँमा जाल फालेर पनि त्यसलाई समात्न सकिन्छ । केही पैसा पाउने आशमा मानिसहरु सलह समाउने प्रयास गर्ने र यसको नियन्त्रण गर्न सजिलो हुने भएकोले यस्तो विकल्प ल्याइएको हो । 

रासायनिक विषादी छर्कने काम नगरौँ 

कतिपय ठाउँमा रासायनिक विषादी छर्कने प्रयास भएको छ । तर विषादी छर्किएर यसलाई निर्मूल पार्ने सम्भावना तत्कालका लागि देखिंदैन । जंगलमा रहेका ठूलाठूला रुखमा यो कीरा बसेकोले पनि त्यस्ता ठाउँहरुमा रासायनीक विषादी छर्कन समस्या रहेको छ । हाम्रो खेती प्रणालीले पनि विषादी छर्कन हुँदैन भन्ने लाग्छ । किनभने हामीसँग घर, खेती गर्ने ठाउँ सबै एकै ठाउँमा छ ।

सलह आउँदैछ भनेर अनुमानको भरमा विषादी छर्केर बस्ने कुरा पनि आएन । बसेको ठाउँमा छर्कंदा पनि छर्कनेबित्तिकै फुत्त उडेर अर्को ठाउँमा गैहाल्छ । अर्को ठाउँमा छर्कंदा त्योभन्दा फेरि अर्को ठाउँमा गैहाल्छ । त्यसैले यसको नियन्त्रणका लागि विषादी छर्कने काम त्यति उचित देखिएको छैन ।

मोबाइलमा भिडियो खिचेर रमिते नबनौँ

मोबाइलमा धेरैले सलहको भिडियो खिच्ने, फोटो लिने गरिरहेको देखिन्छ । भिडियो लिने समयसम्ममा त त्यसलाई भगाउन सकिन्छ ।

अरुले भन्दा आफूले चाँडै भिडियो बनाएर चाँडै फेसबुक लगायतमा पोष्ट गर्न पाए ‘भिउज’ धेरै आउने लोभमा उनीहरुको ध्यान नै भिडियो खिच्नमा केन्द्रित भैरहेको देखिन्छ । सलह धपाउन कोही पनि नजाने तर फेसबुकमा भिडियो लोड गर्न चाहिँ हतार गर्ने जस्तो भैरहेको छ । यसरी हैन सबै मिलेर कसरी हुन्छ यसलाई धपाउनतिर लागौँ । भिडियो खिचेर रमिते बनेर मात्रै नबसौँ ।

हल्लाखल्ला गरेर पनि धपाउन सकिएला ?

धेरै मान्छेले एकैपटक हल्लाखल्ला गरियो भने सलह कीरालाई धपाउन सकिन्छ । थाल बजाउँदै, जे जे छ त्यही ठटाउँदै हल्ला गर्ने हो भने यसलाई धपाउन समस्या हुँदैन । सलह बसिसकेपछि उडाउन गाह्रो पर्छ । तर भुईंमा बस्नुभन्दा पहिले नै मान्छेहरुले सामूहिक रुपमा आवाज निकाल्न सकियो भने यो समस्या त्यति धेरै नरहला । बस्नुभन्दा पहिले आकाशमा चक्कर लगाउँछ । ठाउँ खोज्छ । त्यस्तो बेलामा होहल्ला गर्नुपर्छ ।

सामूहिक प्रयास आवश्यक

यसको नियन्त्रणका लागि सामूहिक प्रयास आवश्यक छ । किसानसँगै समुदाय, पालिका र सबै संयन्त्र मिलेर यसलाई धपाउनुपर्छ । अर्को कुरा आफ्नो खेतबारीबाट मात्रै हटाउँछु भनेर हुँदैन । सबैले सबै ठाउँबाट यसलाई धपाउनुपर्छ । हैन भने यसलाई धपाउन गाह्रो छ । अहिले सरोकारवाला निकाय सबै यसमा लाग्नुपर्छ । 

नेपालमा सन् १९६२ मै सलह देखिएको थियो

नेपालमा सन् १९६२ मा नै सलह देखिएको थियो । झण्डै ६० वर्षपछि अहिले फेरि हामीले अनुभव गरिरहेका छौँ । वि.सं. १९८५/८६ सालमा पनि यसको झुण्ड देखिएको थियो । मरुभूमि क्षेत्रमा रहने यो कीरा हावाको बहावसँगै नेपाल प्रवेश गरेको हो । मरुभूमि क्षेत्रमा यो वर्ष पानी परेको छ । त्यस ठाउँमा पानी परेकोले सलह कीराका लागि अनुकूल वातावरण भैदियो ।

उनीहरुका लागि वातावरण अनुकूल भएसँगै झण्डै ४ सय प्रतिशत यसको संख्या बढेको छ । संख्या बढेसँगै उनीहरुलाई खानेकुराको अभाव हुन थाल्यो । मरुभूमिमा खानेकुरा नपाएसँगै उनीहरु तितरवितर भएका हुन् । यो हरेक वर्ष आउने भन्ने होइन, हामीकहाँ पहिले पनि आएको थियो ।

धेरै वर्षपछि नेपालमा अहिले प्रवेश गरेको हो । वि.सं.२०४४/४५ सालतिर पनि ठ्याक्कै यस्तै प्रकारका सलहको प्रकोपको कुरा आएको थियो । तर नेपालमा भने प्रवेश गरेन । भारतका विभिन्न ठाउँमा त्यतिबेला पनि क्षति पुर्याएको थियो ।

नेपाल प्रवेश गरेका सलह चलायमान छन्

नेपाल प्रवेश गरेका सलह कीरा निकै चलायमान छन् । यो कीरा कुनै एक ठाउँमा मात्रै बसिरहेका छैनन् । पानी परेको समयमा अलि लामो समय एकै ठाउँमा बसेको पाइए पनि अरु बेलामा एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा जाने क्रम निकै छिटो छ । चाँडै नै नयाँ ठाउँमा पुगिरहेका छन् ।

यिनीहरुको बासस्थान पनि प्रायः जंगली क्षेत्रमै रहेको छ । दिनभर खेतीपातीमा र रातको समयमा जंगलका ठूल्ठूला रुखहरुमा गएर यिनीहरु बसिरहेका छन् ।

(प्लान्ट क्वरेण्टीन तथा विषादी व्यवस्थापन केन्द्रका प्रमुख एवं सलह कीरा आगमन तथा व्यवस्थापन प्राविधिक कार्यदलका संयोजक सहदेव हुमागाईंसँग टेकमान शाक्यले गर्नुभएको कुराकानीमा आधारित)

प्रतिक्रिया

रोचक

सबै
थारु भाषाको “दिल जिगर तुहि धडकन” अडियो म्युजिक सार्वजनिक ।।
माघ १४, २०७६

राम अवतार चौधरी कपिलवस्तु, १४ माघ । गायक उत्तम चौधरी र अन्नु चौधरीको सुमधुर सांगीतिक स्वरमा सजिएको “दिल जिगर तुहि…

Recent Posts

TOP